Columbo – obsada i najważniejsze postacie

Columbo to jeden z niewielu seriali w historii telewizji, który przez ponad trzy dekady utrzymywał niezmiennie wysoką jakość i widownię. Sekret tkwił nie tylko w inteligentnych scenariuszach, ale przede wszystkim w obsadzie – zarówno w tytułowym bohaterze, jak i w kolejnych gościach specjalnych, którzy wcielali się w rolę morderców. Peter Falk stworzył postać tak rozpoznawalną, że na całym świecie wystarczyło jedno słowo: Columbo. Ale ten serial to nie tylko jeden człowiek – to cała galeria wyrazistych, często genialnych antagonistów.

Geneza serialu i twórcy postaci

Columbo został stworzony przez Williama Linka i Richarda Levinsona. Postać porucznika pojawiła się najpierw w teatrze, a następnie na małym ekranie. Jako pierwszy w postać Columbo wcielił się Bert Freed, a z telewizji bohater trafił do sztuki teatralnej „Prescription: Murder”, w której zagrał Thomas Mitchell – dla którego była to ostatnia rola w życiu.

W 1968 roku twórcy postanowili zrealizować film telewizyjny o tym samym tytule. W roli Columbo widzieli Lee J. Cobba, który miał już podpisane inne zobowiązania, następny na liście był Bing Crosby, który podobno wolał grać w golfa. Reżyser Richard Irving polecił im Petera Falka, który mówił, że zabiłby, żeby wcielić się w rolę policjanta. Twórcy postanowili dać mu szansę, mimo że był dużo młodszy, niż to sobie wyobrażali.

Po dwóch pilotowych odcinkach w 1968 i 1971 roku serial był emitowany w NBC od 1971 do 1978 roku, a następnie w ABC od 1989 do 2003 roku. Od 1968 roku wyprodukowano 69 odcinków serialu, trwających od 73 do nawet 98 minut.

Peter Falk – człowiek, który stał się Columbo

Peter Michael Falk urodził się 16 września 1927 roku i zmarł 23 czerwca 2011 roku. Urodził się na Manhattanie w Nowym Jorku jako syn Michaela Petera Falka, właściciela sklepu z odzieżą, i jego żony Madeline z domu Hochhauser. Prawe oko Falka zostało chirurgicznie usunięte, gdy miał trzy lata, z powodu siatkówczaka. Przez większość życia nosił sztuczne oko, które było przyczyną jego charakterystycznego zmrużenia.

Choć po raz pierwszy stanął na scenie, gdy miał 12 lat, karierę aktorską zaczął dopiero przed trzydziestką. Wcześniej marzył o karierze w CIA i ukończył studia w dziedzinie nauk politycznych. Zaczął pracować jako analityk w stanowym biurze Connecticut w Hartford, a w wolnym czasie chodził na kursy aktorstwa.

Falk jest najbardziej znany ze swojej roli porucznika Columbo w serialu NBC/ABC „Columbo” (1968–1978, 1989–2003), za którą zdobył cztery nagrody Primetime Emmy (1972, 1975, 1976, 1990) i Złoty Glob (1973). W 1996 roku magazyn TV Guide umieścił go na 21. miejscu na liście 50 największych gwiazd telewizji wszechczasów. Pośmiertnie otrzymał gwiazdę na Hollywood Walk of Fame w 2013 roku.

Od 1968 roku Peter Falk wcielał się w postać porucznika Columbo przez 35 lat, zdobywając za tę rolę 4 nagrody Emmy i 1 Złoty Glob. Serial osiągnął łącznie 69 odcinków, każdy w formacie bliskim pełnometrażowemu filmowi.

Życie prywatne Petera Falka

W 1960 roku, po dwunastu latach znajomości, Peter Falk ożenił się z Alyce Mayo, swoją koleżanką ze studiów. Para nie mogła mieć własnych dzieci, dlatego zdecydowała się na adopcję dwóch dziewczynek: Catherine i Jackie. Pierwsze małżeństwo rozpadło się w 1976 roku, gdy kariera Petera osiągnęła szczyt popularności dzięki serialowi „Columbo”.

Rok po rozwodzie, w grudniu 1977 roku, Peter Falk poślubił Sherę Danese, aktorkę, którą poznał na planie „Columbo”. Różnica wieku między nimi wynosiła aż dwadzieścia dwa lata. Shera Danese pojawia się aż w sześciu odcinkach serialu w różnych rolach. Co ciekawe, Catherine Falk, córka aktora, od kilkunastu lat pracuje jako prywatny detektyw, przyznając, że to właśnie ojciec zaszczepił w niej zamiłowanie do rozwiązywania kryminalnych zagadek.

Postać porucznika Columbo – kim jest ten detektyw?

Porucznik Columbo to fikcyjny policjant, bohater serialu kryminalnego, pracujący w wydziale zabójstw policji Los Angeles. Rolę odtwarzał Peter Falk. Porucznik Columbo urodził się w Nowym Jorku, jest Amerykaninem pochodzenia włoskiego. Odbył służbę wojskową podczas wojny koreańskiej, a następnie wstąpił do nowojorskiej policji. W 1958 roku przeprowadził się do Los Angeles, gdzie ukończył szkołę oficerską.

Columbo to bystry i wyjątkowo spostrzegawczy detektyw do spraw zabójstw, którego znakami firmowymi są: wytarty beżowy prochowiec, skromne zachowanie, cygaro, rozbity Peugeot 403 oraz niewidzialna żona, o której często wspomina. Serial należy do gatunku odwróconego kryminału – zazwyczaj ujawnia mordercę na początku, a następnie pokazuje, jak detektyw z Los Angeles rozwiązuje zbrodnię.

W serialu nigdy nie pada imię porucznika Columbo, natomiast w jednym z odcinków na dokumencie tożsamości porucznika widnieje imię Frank. Nieujawnianie imienia Columbo było celowym zagraniem twórców. W jednym z odcinków Columbo zapytany o imię odpowiada: „Imię mam w domu, w pracy jestem porucznik Columbo”.

Charakterystyczne cechy i metody pracy

Columbo, wychodząc z pomieszczenia po przesłuchaniu podejrzanego, niemal zawsze odwraca się w drzwiach lub szybko powraca do pomieszczenia, mówiąc, że o czymś sobie przypomniał w ostatniej chwili, i prosi o odpowiedź na „tylko jeszcze jedno pytanie” – bardzo często uzyskuje w ten sposób kluczową informację prowadzącą do rozwiązania zagadki.

Odcinki są zazwyczaj napędzane przez postacie – widzowie obserwują reakcje przestępcy na coraz bardziej natarczywą obecność Columbo. Gdy Columbo po raz pierwszy pojawia się w odcinku, jego geniusz jest ukryty za niechlujnym, przyjaznym i rozbrajającym zachowaniem. Nie dbał o wygląd, cały czas palił, nie wydawał się być zbyt rozgarniętym człowiekiem. Większość podejrzanych nie brała go na poważnie, co tylko działało na korzyść porucznika.

W serialu Columbo często wspomina o swojej żonie, która nie wystąpiła w żadnym z odcinków. W odcinku „Troubled Waters” pani Columbo towarzyszy mężowi podczas rejsu do Meksyku, który wygrała w loterii kościelnej. Jest wspominana przez inne postacie, jednakże sama nie pojawia się na ekranie.

Peugeot 403 i inne rekwizyty – znaki firmowe bohatera

Do charakterystycznych cech serialu należą dziwactwa porucznika Columbo: niedbały ubiór, w szczególności wiecznie pomięty prochowiec, tanie cygaro, które niemal permanentnie pali, szklane oko – protezę oka nosił grający główną rolę Peter Falk – które nadaje spojrzeniu porucznika swoiście niepokojący charakter, a także niezwykły jak na amerykańskie warunki europejski samochód – stary, zaniedbany, poobijany i mocno zdezelowany Peugeot 403 kabriolet z 1959 roku.

Columbo w jednym z odcinków przyznaje, że większość prywatnych anegdotek wymyśla na poczekaniu, żeby zbliżyć się do podejrzanego. To ważny element budowania postaci – detektyw jest mistrzem psychologicznej gry, a jego pozorna roztargnienie to wykalkulowana taktyka.

Gwiazdy gościnne – antagoniści, którzy zrobili karierę w serialu

Niektórzy aktorzy pojawiali się w serialu więcej niż raz, za każdym razem grając inną postać. Wśród nich są Jack Cassidy, Robert Culp, Tyne Daly, Shera Danese, George Hamilton, Patrick McGoohan, Ray Milland, Leslie Nielsen, Tim O’Connor, Dean Stockwell i William Shatner.

Wśród innych znanych nazwisk, które wcielały się w rolę morderców w Columbo, znaleźli się Leonard Nimoy, Johnny Cash, Billy Connolly, John Cassavetes, Ruth Gordon, Jackie Cooper, Dick Van Dyke i Faye Dunaway. W serialu wystąpili również Jamie Lee Curtis, Gena Rowlands, Martin Sheen, Martin Landau i Leslie Nielsen.

Patrick McGoohan wcielił się w rolę mordercy aż cztery razy – to absolutny rekord serialu. Jack Cassidy i Robert Culp grali morderców po trzy razy każdy. William Shatner i George Hamilton – po dwa razy.

Patrick McGoohan – rekordzista wśród antagonistów

Patrick McGoohan gościnnie wystąpił w czterech odcinkach jako morderca: „By Dawn’s Early Light” (1974), „Identity Crisis” (1975), „Agenda for Murder” (1990) i „Ashes to Ashes” (1998). Wyreżyserował również dwa dodatkowe odcinki: „Last Salute to the Commodore” (1976) i „Murder With Too Many Notes” (2001), który także napisał. McGoohan był więc nie tylko aktorem, ale i twórczym współpracownikiem serialu na wielu poziomach.

Jack Cassidy i Robert Culp – ulubieni złoczyńcy widzów

Jack Cassidy gościnnie wystąpił w trzech odcinkach jako morderca: „Murder by the Book” (1971), „Publish or Perish” (1974) i „Now You See Him…” (1976). Robert Culp wystąpił jako morderca w odcinkach: „Death Lends a Hand” (1971), „The Most Crucial Game” (1972) i „Double Exposure” (1973). Pojawił się też w jednym odcinku jako ojciec mordercy – w „Columbo Goes to College” (1990).

Reżyserzy i twórcy stojący za kamerą

Pierwszy odcinek Columbo jako serialu wyreżyserował w 1971 roku 24-letni Steven Spielberg w jednym ze swoich pierwszych reżyserskich zadań. Premierowy odcinek pierwszego sezonu, „Murder by the Book”, napisał Steven Bochco. Jonathan Demme wyreżyserował odcinek siódmego sezonu „Murder Under Glass”.

Serial przyciągał nie tylko wielkie gwiazdy aktorskie, ale i utalentowanych reżyserów, którzy – podobnie jak Spielberg – traktowali go jako poważne wyzwanie artystyczne, a nie tylko telewizyjną rutynę.

Nagrody i dziedzictwo serialu

W trakcie oryginalnej emisji serial zdobył 22 nagrody z 68 nominacji, w tym cztery nagrody Primetime Emmy dla Falka (1972, 1975, 1976, 1990) i Złoty Glob (1973). Columbo otrzymał łącznie liczne nagrody i nominacje od 1971 do 2005 roku, w tym 13 statuetek Emmy, dwa Złote Globy, dwie nagrody Edgar i nominację do nagrody TV Land Award w 2005 roku dla Petera Falka.

Odcinek z 1971 roku „Murder by the Book”, wyreżyserowany przez Stevena Spielberga, znalazł się na 16. miejscu listy 100 najlepszych odcinków telewizyjnych wszechczasów według TV Guide.

W latach 20. XXI wieku kilka mediów odnotowało odnowioną popularność Columbo wśród znacznie młodszej widowni. Collider i BBC podkreślały ponadczasowy charakter kreacji Petera Falka. Serial okazał się dziełem, które nie starzeje się wraz ze swoją epoką – wprost przeciwnie, każde nowe pokolenie odkrywa go na nowo.

Columbo poza serialem – ślady w kulturze

W 2014 roku na ulicy Miksy Falka w Budapeszcie odsłonięto pomnik porucznika Columbo i jego psa. Columbo był tworzony przez Williama Linka i Richarda Levinsona, a postać inspirowana była między innymi literaturą – pomysł na charakter bohatera był podobno zainspirowany wytrwałym inspektorem policji Porfirym Pietrowiczem z powieści Dostojewskiego „Zbrodnia i kara”.

Druga żona Petera Falka, Shera Danese, pojawia się w sześciu odcinkach serialu w różnych rolach. To jedna z wielu ciekawostek, które sprawiają, że Columbo jest serialem wielowarstwowym – pełnym smaczków dla tych, którzy oglądają go uważnie i z zaangażowaniem.