Sherlock – obsada i najważniejsze role

„Sherlock” BBC to jeden z tych seriali, które zmieniły sposób myślenia o telewizji – nie tylko jako medium rozrywkowym, ale jako pełnoprawnej formie narracji. Brytyjski serial emitowany przez BBC One od 25 lipca 2010 roku, stworzony przez Stevena Moffata i Marka Gatissa, jest uwspółcześnioną interpretacją opowiadań Arthura Conana Doyle’a o detektywie Sherlocku Holmesie. Dotychczas wyemitowano cztery serie, z których każda składa się z trzech 90-minutowych odcinków, oraz dwa odcinki specjalne. Za sukcesem produkcji stoją konkretni ludzie – obsada, która potrafiła tchnąć nowe życie w postacie znane od ponad stu lat. Poniżej przegląd najważniejszych ról i sylwetek aktorów, którzy zbudowali ten serial.

Geneza serialu i jego twórcy

Moffat i Gatiss, obaj scenarzyści „Doctor Who”, omawiali plany adaptacji Holmesa podczas licznych podróży pociągiem do Cardiff, gdzie produkowany był „Doctor Who”. Gdy byli w Monte Carlo na ceremonii wręczenia nagród, producentka Sue Vertue, żona Moffata, zachęciła ich do samodzielnego rozwinięcia projektu, zanim zrobi to inny twórczy zespół. Efekt tej rozmowy okazał się jedną z najważniejszych decyzji w historii brytyjskiej telewizji.

Gatiss krytykował wcześniejsze telewizyjne adaptacje historii Conana Doyle’a jako „zbyt nabożne i zbyt powolne”, dążąc do podejścia tak niekonwencjonalnego jak filmy z lat 30. i 40. z Basilem Rathbone’em w roli głównej, które były osadzone we współczesnych im czasach. Twórcy postanowili przenieść postać legendarnego detektywa do współczesnego Londynu – Sherlock Holmes korzysta ze smartfonów, GPS-ów i blogów, by rozwiązywać najbardziej skomplikowane zagadki kryminalne.

Łącznie serial zdobył 9 nagród Emmy i 12 nagród BAFTA w trakcie czterech serii. Sprzedano go do ponad 180 krajów na całym świecie.

Benedict Cumberbatch – Sherlock Holmes

Benedict Timothy Carlton Cumberbatch urodził się 19 lipca 1976 roku w Londynie. Jest synem aktorów Timothy’ego Carltona i Wandy Ventham. Oboje rodzice pojawili się zresztą w serialu – Timothy Carlton i Wanda Ventham zagrali rodziców Sherlocka, co nadało produkcji osobisty wymiar. Cumberbatch uczył się w dwóch niezależnych szkołach: Brambletye School w Zachodnim Sussex i prestiżowej Harrow School w południowo-zachodnim Londynie, gdzie zaczął swoją przygodę z aktorstwem.

Po szkole spędził rok wolnego przed studiami w tybetańskim klasztorze, gdzie uczył angielskiego jako wolontariusz. Następnie uczył się dramatu na University of Manchester, a po otrzymaniu tytułu kontynuował naukę aktorstwa w London Academy of Music and Dramatic Art (LAMDA). W 2014 roku tygodnik „Time” uznał go za jedną ze 100 najbardziej wpływowych osób na świecie, a w 2015 roku otrzymał tytuł CBE za zasługi dla sztuki scenicznej i działalności charytatywnej.

Rola Sherlocka Holmesa i jej wpływ na karierę

Benedict Cumberbatch stworzył niezapomnianą kreację ekscentrycznego detektywa, określającego siebie jako „wysoko funkcjonującego socjopatę”. Postać ta wymagała jednoczesnego pokazania zimnej analityczności i ukrytej wrażliwości – Cumberbatch poradził sobie z tym zadaniem w sposób, który zdefiniował na nowo wyobrażenia widzów o Holmesie.

Jedną z ważniejszych ról w jego karierze był właśnie tytułowy Sherlock Holmes. To właśnie za udział w tej produkcji zyskał międzynarodowe uznanie, telewizyjną nagrodę Emmy, nominację do Złotego Globu oraz nagrodę BAFTA. W filmach Cumberbatch otrzymał nominacje do Oscara za rolę Alana Turinga w „Grze tajemnic” (2014) oraz za rolę w „Psiej łapie” (2021). Zagrał też Smauga i Saurona w trylogii „Hobbit” (2012–2014), Khana w „Star Trek Into Darkness” (2013) oraz doktora Stephena Strange’a w Filmowym Uniwersum Marvela.

Życie prywatne

Cumberbatch jest żonaty z angielską reżyserką teatralną i operową Sophie Hunter. Ich zaręczyny ogłoszono w rubryce „Forthcoming Marriages” w „The Times” 5 listopada 2014 roku, po 17 latach przyjaźni. 14 lutego 2015 roku para wzięła ślub w XII-wiecznym kościele St Peter and St Paul w Mottistone na Wyspie Wight. Cumberbatch wraz z Sophie Hunter wychowuje trzech synów: Christophera Carltona, Hala Audena i Finna.

Martin Freeman – doktor John Watson

Martin John Christopher Freeman urodził się 8 września 1971 roku w Aldershot, w Wielkiej Brytanii. Jego ojciec Geoffrey, oficer marynarki, i matka rozeszli się, gdy Freeman był dzieckiem. Kiedy miał dziesięć lat, ojciec zmarł na zawał serca. Uczęszczał do Salezjańskiej państwowej szkoły średniej w Chertsey, zanim rozpoczął naukę w Central School of Speech and Drama w Londynie.

Do najbardziej rozpoznawalnych ról Freemana należą: Tim Canterbury w mockumentalnym serialu „The Office” (2001–2003), doktor John Watson w „Sherlocku” (2010–2017), młody Bilbo Baggins w trylogii filmowej „Hobbit” (2012–2014) oraz Lester Nygaard w pierwszym sezonie serialu „Fargo” (2014).

Watson jako serce serialu

Watson, grany przez Freemana, to były lekarz wojskowy, który dokumentuje przygody Holmesa na blogu, czyniąc z niego nie tylko bohatera Scotland Yardu, ale i celebrytę w oczach Brytyjczyków. Martin Freeman jako Watson wniósł do serialu ciepło i autentyczność, a ich ekranowa chemia z Cumberbatchem stała się jednym z największych atutów produkcji.

Za rolę Watsona Freeman zdobył nagrodę BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego w 2011 roku oraz nagrodę Primetime Emmy dla wybitnego aktora drugoplanowego w miniserialu w 2014 roku. W trylogii „Hobbit” zagrał główną postać Bilbo Bagginsa. Za swój występ w pierwszej części, „Hobbit: Niezwykła podróż”, zdobył nagrodę Best Hero na MTV Movie Awards 2013 oraz nagrodę Best Actor na 18. Empire Awards.

Freeman wcześniej mieszkał w Potters Bar w Hertfordshire z aktorką Amandą Abbington; byli razem w latach 2000–2016 i mają syna oraz córkę. Para ma wspólnie dwoje dzieci: córkę Grace i syna Joego. Od marca 2020 roku Freeman gra w serialu komediowym FX/Sky One „Breeders”, którego jest również współtwórcą i producentem wykonawczym.

Andrew Scott – Jim Moriarty

Andrew Scott urodził się 21 października 1976 roku w Dublinie w Irlandii. Jest środkowym dzieckiem Jima Scotta, który pracował jako menedżer w agencji pośrednictwa pracy, i Nory Scott z domu Boyle, nauczycielki plastyki. Ma starszą siostrę Sarah i młodszą siostrę Hannah. Wychowali się w Churchtown, południowym przedmieściu Dublina.

Gdy był nastolatkiem, aktorstwo stało się jego główną pasją – po sześciu miesiącach studiowania dramatu w Trinity College porzucił uczelnię, by dołączyć do dublińskiego Abbey Theatre. W latach 2000. Scott pojawił się w szeregu ról drugoplanowych – między innymi w „Kompanii braci” Stevena Spielberga.

Rozgłos przyniosła mu rola nemezis Sherlocka Holmesa – Jima Moriarty’ego – u boku Benedicta Cumberbatcha w serialu „Sherlock”, którą grał od 2010 do 2017 roku. Za swój występ otrzymał nagrodę BAFTA Television Award dla najlepszego aktora drugoplanowego. Pomimo sukcesów, Scott przez długi czas był kojarzony niemal wyłącznie z Moriarty’m. Przełomem okazała się rola księdza w drugim sezonie serialu „Fleabag” Phoebe Waller-Bridge w 2019 roku, która na nowo zdefiniowała go w oczach widzów.

W 2024 roku Scott zagrał Toma Ripleya w serialu thriller „Ripley”, za co otrzymał nominacje do Złotego Globu i nagrody Primetime Emmy, a także nagrodę Peabody Award. Do jego osiągnięć należą dwie nagrody Laurence Olivier Award, nagroda BAFTA TV oraz Srebrny Niedźwiedź, a także trzy nominacje do nagród Primetime Emmy i trzy do Złotych Globów.

Mark Gatiss – Mycroft Holmes i współtwórca serialu

Mark Gatiss, urodzony 17 października 1966 roku, to angielski aktor, komik, scenarzysta, reżyser, producent i powieściopisarz. Urodził się w Sedgefield w hrabstwie Durham. Dorastał naprzeciwko wiktoriańskiego szpitala psychiatrycznego Winterton, a jego ojciec był inżynierem górniczym. Gatiss studiował sztuki teatralne w Bretton Hall College, uczelni artystycznej afiliowanej przy Uniwersytecie w Leeds.

Gatiss zajmuje w tym serialu wyjątkową pozycję – jest jednocześnie jego współtwórcą i aktorem. Wspólnie ze Stevenem Moffatem współtworzył i współprodukował „Sherlocka” (2010) z Benedictem Cumberbatchem i Martinem Freemanem w rolach głównych. Sam zagrał w serialu Mycrofta Holmesa. Gatiss miał wpływ na wszystkie odcinki jako producent i napisał po jednym odcinku na każdą serię.

Gatiss i Moffat zdobyli nagrodę Emmy w 2014 roku za wybitny scenariusz miniserialu, filmu lub specjalnego dramatu. Gatiss zagrał Mycrofta Holmesa w „Sherlocku” (2010–2017) i Franka Renfielda w miniserialu BBC/Netflix „Dracula” (2020), a jego inne role telewizyjne to Tycho Nestoris w „Grze o tron” (2014–2017), Stephen Gardiner w „Wolf Hall” (2015) i Peter Mandelson w „Coalition” (2015).

Pozostałe ważne role w serialu

Poza czwórką wymienionych powyżej, „Sherlock” wykreował kilka postaci, które na stałe weszły do popkulturowego obiegu.

Una Stubbs jako pani Hudson – grała przez wszystkie 14 odcinków serialu (2010–2017). Stubbs znała Cumberbatcha od czwartego roku życia, ponieważ wcześniej pracowała z jego matką, Wandą Ventham.
Rupert Graves jako inspektor Greg Lestrade – pojawił się w 13 odcinkach serialu (2010–2017). Jego postać to policyjny kontakt Holmesa, który oscyluje między podziwem dla detektywa a frustracją jego metodami.
Louise Brealey jako Molly Hooper – patolog w szpitalu Barts, która okazjonalnie pomaga Holmesowi w sprawach. Pojawiła się w 13 odcinkach (2010–2017).
Amanda Abbington jako Mary Morstan/Watson – partnerka Freemana w prawdziwym życiu, grająca Mary Morstan, dziewczynę i późniejszą żonę Watsona. Abbington przyznaje w wywiadach, że nepotyzm odegrał rolę w jej obsadzeniu – twórcy serialu Gatiss i Moffat próbowali ustalić, kto najlepiej zagra Mary, i ostatecznie zdecydowali, że powinna to być osoba, która naprawdę spotykała się z Martinem.
Lars Mikkelsen jako Charles Augustus Magnussen – główny antagonista czwartej serii, bezwzględny szantażysta mediowy, jedna z najciemniejszych postaci w całym serialu.
Sian Brooke jako Eurus Holmes – pojawiła się w czwartej serii jako siostra Sherlocka. Jej pojawienie się w finale serialu przyniosło odpowiedzi na pytania budowane przez całą produkcję.

Nagrody i dziedzictwo serialu

Martin Freeman i Andrew Scott za swoje role otrzymali nagrodę BAFTA w kategorii najlepszego aktora drugoplanowego. W 2014 roku „Sherlock” został wyróżniony nagrodami Emmy dla najlepszego aktora pierwszoplanowego (Cumberbatch) i drugoplanowego (Freeman) w miniserialu oraz za scenariusz odcinka „Jego ostatnia przysięga”, a w 2016 roku – dla najlepszego filmu telewizyjnego za odcinek „Upiorna panna młoda”.

Zarówno Benedict Cumberbatch, jak i Martin Freeman stali się dzięki serialowi gwiazdami światowego formatu, występującymi nie tylko w kinie ambitnym, ale też rozrywkowym – oboje są ważnymi częściami MCU, czyli Kinowego Uniwersum Marvela. Serial przyciągał miliony widzów w Wielkiej Brytanii i został sprzedany do ponad 180 krajów. Choć czwarta seria zebrała mieszane recenzje, „Sherlock” nie stracił na popularności i do dziś uznawany jest za jeden z najlepszych seriali w historii telewizji.

Ostatnio jeden z twórców „Sherlocka” zabrał głos na temat filmowej wersji produkcji z Benedictem Cumberbatchem w roli głównej – twórcy chcieliby zrealizować film fabularny, ale zebranie wszystkich razem jest, jak przyznają, „niewiarygodnie trudne”. Fani wciąż czekają.